Obraz wojny w Afganistanie, dzięki wysiłkom reporterów wojennych, sprawia, że świat zachodni ze zdwojoną siłą pomaga militarnie mudżahedinom. Wojska sowieckie ponoszą coraz większe straty, a w lutym 1989 w całości opuszczają Afganistan. W tym samym momencie dochodzi w Polsce do Okrągłego Stołu – władza i opozycja demokratyczna doprowadzają do porozumienia, które przesądzi o odzyskaniu niepodległości..

Radek Sikorski (ur. 1963, reporter) w książce „Prochy świętych. Podróż do Heratu w czas wojny”:

Chciałem być użyteczny. […]Postanowiłem walczyć. Wkrótce jednak zrozumiałem, że jeśli rzeczywiście chcę pomóc Afgańczykom, […]powinienem pisać o ich walce. […]Szybko zorientowałem się, że partyzanci mają więcej ochotników niż broni i oprowiantowania dla nich. […] Pierwszy raz pojechałem do tego kraju na rekonesans w lecie 1986 roku. W głębi Afganistanu byłem wówczas dwukrotnie: najpierw przez dziesięć dni w prowincji Kabul, gdzie uczestniczyłem w partyzanckiej zasadzce łączącej Kabul z Dżelalabadem, potem przez miesiąc w górskiej bazie Abdula Kadira w prowincji Nangarhar, na południe od Dżelalabadu. Towarzyszyłem wtedy jego oddziałowi w ataku na lokalny garnizon.

Radek Sikorski w wywiadzie dla „Kultury Niezależnej” nr 48:

Wojna może jeszcze potrwać rok, dwa, nawet trzy lata, ale uważam, że z czysto wojskowego punktu widzenia Rosjanie stoją na straconej pozycji. Pomijam koszty tej wojny, trwającej dziewięć lat, pomijam polityczne przyczyny ich klęski – powszechny opór, świadomość Afgańczyków, że komuniści są śmiertelnym wrogiem w dosłownym znaczeniu tych słów. Ale przecież już obecnie partyzanci kontrolują około 90 procent powierzchni kraju.

Kalendarium*:

1988:

Kwiecień – Wybory do 2-izbowego Parlamentu, który ma zastąpić Radę Rewolucyjną. Mimo bojkotu wyborów ze strony Mudżahedinów, rząd chce oddać islamistom ponad 50 miejsc w obu izbach.

14 kwietnia – Podpisanie przez Stany Zjednoczone, ZSRR, Afganistan i Pakistan umowy w Genewie.

Maj – Początek wycofywania się wojsk sowieckich z Afganistanu. Straty po stronie ZSRR wynoszą łącznie 50 tys. ofiar, w tym 13 tys. śmiertelnych.

Wrzesień – Raport ONZ dotyczący Afganistanu: 1 mln ofiar śmiertelnych, setki tysięcy wdów, sierot i inwalidów.

Listopad – Rosjanie wstrzymują wycofywanie swoich oddziałów i rozpoczynają dostawę broni dla Armii Afgańskiej.

1989:

Luty – zakończenie wycofywania wojsk sowieckich z Afganistanu (15 lutego ostatni żołnierz Armii Czerwonej opuszcza okupowane terytorium). Mudżahedini, wspierani nadal przez CIA i Pakistan kontynuują walkę.

*Na podstawie Chronologii wydarzeń opracowanej przez Jerzego Targalskiego (pseud. Józef Darski) i opublikowanej w czasopiśmie II obiegu: Niepodległość, 1987, nr 13.
Radosław Sikorski

Radosław Sikorski, najmłodszy z czwórki Polaków, pojechał do Afganistanu tuż po studiach ukończonych w Wielkiej Brytanii. Jak sam pisał, początkowo z zamiarem przyłączenia się do mudżahedinów, ale ostatecznie pozostał w roli korespondenta wojennego. Do Afganistanu wyjeżdżał w latach 1986-1988 jako freelancer różnych tytułów prasy brytyjskiej. Przebywał w rejonie Kabulu, Nangarhar, Heratu. Był świadkiem bezpośrednich walk. W wyniku jego wypraw w głąb Afganistanu powstała książka-reportaż „Prochy Świętych – Podróż do Heratu w czas wojny”. Rozgłos przyniosła mu nie tylko wyprawa do Heratu (jako jednemu z nielicznych przedstawicieli Zachodu, którzy dotarli w ten rejon w latach 80.), ale również zdjęcie, za które w 1987 otrzymał pierwszą nagrodę World Press Photo w kategorii fotografii reporterskich (Afganka z dwójką dzieci uduszonych w piwnicy własnego domu w wyniku zbombardowania go przez wojska sowieckie). Był również naocznym świadkiem zakończenia wojny radziecko-afgańskiej, którego symbolicznym wymiarem stał się przejazd ostatniej kolumny transporterów BTR przez most na granicznej rzece Oxus. Pożegnanie radzieckiego kontyngentu opuszczającego Afganistan  obserwował w gronie zagranicznych dziennikarzy.

 

„Solidarni z Afganistanem” – wybór materiałów

Znaczek w czterech wersjach kolorystycznych „Afganistan. 9 lat wojny”, Poczta „Solidarność”, 1988.

Znaczki w kolorach flagi afgańskiej „Afganistan. Niezwyciężona Armia Czerwona”, Poczta „Solidarność”, 18.05.1988.

 

Afganistan na początku lat 90.:

Kabul i okolice, 1992, fot. Irena Jarosińska