Wzrasta w Polsce świadomość drastyczności wojny w Afganistanie; szerzej dochodzą do opinii publicznej obrazy masowego mordowania narodu. Emigranci polityczni ścierają się z komunistyczną propagandą, reportaże z walk przedstawiają także polscy korespondenci-ochotnicy.

Adam Jacek Winkler (1937–2002) w audycji radiowej:

Kiedy przyjechałem po raz pierwszy do Massouda [w 1986 roku], to jedno z pierwszych pytań do mnie było: „Jak się ma Wałęsa?”. Kiedyś słyszałem jak Massoud opowiadał swoim komendantom o historii zbrodni katyńskiej.

Adam Jacek Winkler we wspomnieniach:

Dlaczego Afganistan? Przede wszystkim porachunki […]z okresu mojej młodości, z czasów instalowania w Polsce komunizmu. Wychowany w tradycji patriotycznej i poszanowaniu elementarnych zasad, od dziecka identyfikowałem się z ludźmi, którzy walczyli o Polskę – widziałem, jaki los ich spotkał po wkroczeniu Armii Czerwonej. […]Czekałem na dzień wyrównania rachunków. […]Wiadomość o walce Afganów była dla mnie jak świeże powietrze dla zaczadzonego. W górach Hindukuszu toczyła się walka z Armią Czerwoną i była szansa – ze względu na warunki terenowe i charakter Afganów – że los tej wojny nie jest z góry przesądzony. Zdecydowałem, że moje miejsce jest w Afganistanie. […]Miałem jedną obsesję – żeby z bronią w ręce znaleźć się twarzą w twarz z wrogiem. Los był dla mnie łaskawy.

Paryż

Kalendarium*:

1986:

Luty – raport US State Departament, w którym mowa o tym, że w wyniku działań wojennych populacja Kabulu podwoiła się i wzrosła do 2 mln osób, 5 mln Afgańczyków zostało wysiedlonych, z czego 4 mln znalazło się za granicą.

Maj – Babrak Karmal zostaje zastąpiony na stanowisku Sekretarza Generalnego przez Mohammada Nadżibullaha, a w listopadzie pozbawiony pozostałych stanowisk i zesłany do Moskwy.

Listopad – ONZ po raz kolejny wzywa ZSRR do wycofania wojsk z Afganistanu. W ciągu poprzednich 9 miesięcy od 10 do 12 tys. cywili afgańskich zabitych przez wojska ZSRR i Afganistanu.

Grudzień – Wizyta Nadżibullaha w Moskwie w celu przedyskutowania perspektyw na zakończenie wojny w Afganistanie.

*Na podstawie Chronologii wydarzeń opracowanej przez Jerzego Targalskiego (pseud. Józef Darski) i opublikowanej w czasopiśmie II obiegu: Niepodległość, 1987, nr 13.
Adam Jacek Winkler:

Jednym z Polaków, któremu los Afgańczyków szczególnie leżał na sercu, był Jacek Winkler (ur. 1937), któremu mudżahedini nadali imię Ahdam Khan, czyli Adam Dowódca. Winkler był człowiekiem o wielu zainteresowaniach i niezwykłym, otwartym umyśle. Studiował na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmował się fotografią. Dzięki znajomości z Szymonem Wdowiakiem stał się zapalonym alpinistą. W 1964 roku wyjechał do Paryża. Podczas pobytu we Francji zaangażował się we współpracę z polskimi opozycjonistami oraz afgańskimi mudżahedinami. Zajmował się m.in. przerzucaniem przez Tatry zachodniej prasy, w tym „Kultury Paryskiej”. Po raz pierwszy stał się sławny, gdy w okresie wprowadzenia stanu wojennego w Polsce na szczycie Mont Blanc zatknął dwie flagi: większą z napisem „Solidarność” i mniejszą „W solidarności z walczącym narodem Afganistanu”. Do Afganistanu udało mu się w końcu wyjechać (z fałszywym paszportem) w 1985 roku. W 1986 roku podróżował po USA, nagłaśniając sprawę afgańską. Po raz drugi do okupowanego kraju wyjechał w 1987 roku. Przez sześć miesięcy walczył u boku Ahmada Szacha Massuda. Oprócz tego prowadził dokumentację fotograficzną, relacjonował zdarzenia z wojny w Radiu Wolna Europa i w Głosie Ameryki, wydawał czasopismo drugoobiegowe „Biuletyn Afgański”. Jacek Winkler zginął 12 października 2002 w trakcie wspinaczki w masywie Mont Blanc. Jego postać i losy zainspirowały rumuńską reżyserkę Ancę Damian do stworzenia animowanego filmu biograficznego pod tytułem „Czarodziejska Góra”, nagrodzonego w 2015 roku na Międzynarodowym Festiwalu w Karlovych Varach.



 


BA Biuletyn afgański: grudzień 1986.

Wola. Pismo Międzyzakładowego Komitetu Koordynacyjnego. Numer specjalny: 1.05.1986.